Parma

Parma ligt in de regio Emilia Romagna, ongeveer halfweg tussen Milaan en Bologna. Op de weg van Milaan naar La Spezia, rijd je Parma voorbij. Dat is dan ook de reden waarom we het toevoegen aan onze website van  Cinque Terre.

Een bezoek aan Parma kan je vanuit verschillende oogpunten maken :

  • Geschiedkundig heeft de stad een rijke geschiedenis gekend als hertogelijke stad. Er blijven nog talrijke restanten over die dateren uit de Middeleeuwen.
  • Op muzikaal gebied is Parma gekend als de stad van Verdi en Paganini
  • Op culinair gebied heb je dan weer de keuze tussen de kaas (Parmeggiano) en de hesp (Prosciuto)

Parma geschiedkundig

Parma vormde samen met Piacenza eeuwenlang een hertogdom, waaraan namen verbonden zijn als Margaretha van Parma, de tweede echtgenote van Ottavio Farnese, en hun zoon  Alexander Farnese,  die ook in de geschiedenis van de Nederlanden een belangrijke rol hebben gespeeld.
In de achttiende en de negentiende eeuw was Parma een speelbal in een ongeziene Europese koehandel.

  • door het huwelijk van Elisabetta Farnese met Filips V van Spanje werd Parma geregeerd door de Bourbons.
  • Haar zoon Karel regeerde over het hertogdom, maar verwisselde het in 1738 met de Oostenrijkse Keizerin Maria Theresia voor het Koninkrijk Napels.
  • Maria Theresia stond het in 1748 weer af aan haar jongere broer Fiips. Diens zoon, Ferdinand, werd in 1796 door de Fransen verdreven en werd het bij Frankrijk ingelijfd.
  • Na de nederlaag van Napoleon werd Parma door het Congres van Wenen in 1815 toegewezen aan Marie Louise van Oostenrijk, de echtgenote van Napoleon.
  • In 1847 kwam Karel II, de eigenlijke hertog van Parma, weer aan de macht. 
  • In 1860 sloot Parma zich aan bij het Koninkrijk Sardinië en in 1861 trad het toe tot de nieuwe staat Italië.

Karel II zag zich in 1849 genoodzaakt troonsafstand te doen ten gunste van zijn zoon Karel III. Deze regeerde op uiterst despotische wijze en werd in 1854 vermoord. Hij werd opgevolgd door zijn 5-jarige zoon Robert I, die zijn troon in 1859 verloor. Parma sprak zich in 1860 met overweldigende meerderheid uit vóór aansluiting bij Sardinië en werd in 1861 deel van de nieuwe staat Italië.

Bezienswaardigheden

We beschrijven hier de voornaamste bezienswaardigheden van een wandeling die we met een gids maakten.

  • De kathedraal (als bisschopsstad had Parma het recht op een 'cathedra' of bisschopszetel) dateert uit de 11de eeuw.

    Binnenin zie je diverse stijlen :
    • Romaanse, ronde bogen, uit de 12de eeuw
    • Gotische zijkapellen uit de 15de eeuw. Het was de gewoonte dat de rijke families in de stad een zijkapel lieten inrichten voor persoonlijk gebruik.
    • Fresco's uit de renaissance-periode (16de eeuw) met voornamelijk uitbeeldingen van scenes in het evangelie.

    2 werken binnenin worden als echte meesterwerken beschouwd :
    • De koepel werd in het begin van de 16de eeuw met fresco's beschilderd door Antonio Allegri. Hij is minder bekend dan zijn tijdgenoot Michelangelo, omdat hij nooit buiten Parma (of voor de paus) ging werken, maar zijn genie is minstens vergelijkbaar. Hij werkte 8 jaar aan de koepel, waarvan 4 jaar aan de voorbereidende studie.  Het werk beeldt de Hemelvaart van Maria uit en is een soort van 3-dimensionale illusie. Ga maar eens in de rechterzijkapel staan, met de rug naar het altaar en kijk dan achteruit omhoog. De Hemelvaart lijkt dan wel een wervelwind die spiraalvormig naar boven gaat.
    • De Kruisafneming, een bas-relief uit 1178 van Benedetto Antelami (die ook het baptisterium bouwde). Aan de rechterkant van het beeld zie je hoe de soldaten de kleren van Jezus stuksnijden en erom dobbelen. Aan de linkerkant staan Maria en Johannes, de enige apostel die bij de kruisiging niet op de vlucht ging.

    • De klokketoren uit 1284 staat momenteel in de steigers voor herstellingswerken.

    • Rechts van de kathedraal staat het Baptisterium, gebouwd in 1196. Dit type gebouw werd enkel gebruikt voor doopplechtigheden. De meest bekende baptisteria zijn terug te vinden in Rome (Sint-Jan van Lateranen), Pisa, Florence, Siena, Ravenna

      Het werd gebouwd in rood marmer, afkomstig van Verona door Benedetto Antelami.

    • Tegenover de kathedraal staat het bisschoppelijk paleis. Let hier vooral op de 'borden' in de voorgevel. Deze waren een teken dat pelgrims hier, op hun tocht naar Rome langs de Via Francigena,  terecht konden voor een maaltijd. Op de zijmuur van dit paleis (ga in het steegje aan de rechterkant) zijn nog restanten terug te vinden van de oude Romeinse vestingsmuren.

    • De Piazza Garibaldi (of de Piazza Grande) werd gebouwd op de grondvesten van de oude Basilica.  Het standbeeld van Garibaldi staat in het midden van het plein.  Garibaldi is de man die zorgde voor het militaire deel van de eenmaking van Italië in 1870. Italië bestond toen uit 9 onafhankelijke staten, die in een periode van zo'n 10 jaar één voor één 'veroverd' werden door Garibaldi.

      De straat die het plein in twee deelt, de huidige Via Giuseppe Mazzini, ligt op het traject van de Via Emilia, een Romeinse heirbaan die Piacenza verbond met Rimini.

      Rond de Piazza heb je het stadhuis, een bakstenen gebouw uit de 13de eeuw, de Chiesa San Pietro in classissistiche stijl en het Paleis van de Gouverneur, met een zonnewijzer in de voorgevel.

    • In het Royal Opera House, gebouwd in 1829, wordt in oktober het Verdi-festival georganiseerd.

    • De basilica Santa Maria della Steccata dateert uit de 16de eeuw. De basiliek is de zetel van de Constantijnse ridder-orde van Sint-Joris en hangt als dusdanig niet af van het Vaticaan.

    • Achter het grote grasplein in het centrum van de stad liggen het Palazzo Ducale en het Palazzo della Pilotta. Beide dateren uit de 16de eeuw. Ze zijn slechts gedeeltelijk bewaard gebleven. Helemaal verdwenen is de Chiesa San Pietro, die wel is 'gereconstrueerd' door een enkele rijen populieren, op de plaats waar het schip van de kerk zich bevond. De naam 'Pilotta' is afgeleid van het Spaanse Pelota, een balspel dat in die tijd werd gespeeld in de tuinen van het paleis).

      In de nabijheid van deze populieren bevindt zich ook nog een monument dat gewijd is aan Verdi.

    • In het Palazzo della Pilotta ligt het Theatro Farnese. Je betaalt er enkele euro's voor, maar die zijn echt wel de moeite waard.  De ingang van het theater is al merkwaardig. Het is een volledig houten constructie, die echter beschilderd werd om eruit te zien als marmer.

      Het theater werd in 1618 gebouwd. Voor de inhuldiging ervan werd echter 10 jaar gewacht op een passende gelegenheid. Deze deed zich voor in 1628, bij het huwelijk van Margaretha di Medici met de hertog van Parma.  In de daaropvolgende 100 jaar werd het theater slechts 8 keer gebruikt, waarna het door de Bourbons gesloten werd. In de tweede wereldoorlog werd het getroffen door een bom. De schade was relatief beperkt en het theater werd hersteld.

      Merkwaardig aan het theater is dat het middendeel kon gevuld worden met water, waardoor het geschikt was voor de uitbeelding van zeeslagen. Iets wat dus maar enkele keren gebeurde. 

      Alexander Farnese (de zoon van Margaretha van Parma en Ottavio Farnese) speelde ook een rol in de geschiedenis van de Nederlanden, voornamelijk tijdens het beleg van Antwerpen in 1584 - 1585.

    • Aan de overkant van de rivier (Torrente Parma) bereik je via de Ponte Verdi het Parco Ducale dat 20 ha groot is. Hier stond in de middeleeuwen een kasteel, dat in de 16de eeuw werd afgebroken. Ottavio Farnese (de tweede echtgenoot van Margaretha van Parma) bouwde er  zijn paleis in een mooie renaissance-stijl.

Torrechiara

Parma ligt in de vallei van de gelijknamige rivier,  maar de heuvels en bergen zijn niet ver weg. De Hertog van Parma had de gewoonte om aan zijn verdienstelijke veldheren stukken land te geven waarop ze een kasteel konden bouwen.

Eén van die kastelen, in Torrechiara, is bijzonder goed bewaard gebleven. Het bevat geen meubels, maar is volledig beschilderd met fresco's uit de 15de en 16de eeuw. Het kasteel behoorde toe aan de familie Rossi, die ooit meer dan 26 kastelen in hun bezit hadden. Pier Maria Rossi liet dit kasteel bouwen en leefde er met zijn minnares Bianca Pellegrini.

De meeste fresco's dateren uit het midden van de 16de eeuw. Het zijn groteske decoraties uit een imaginaire wereld (denk daarbij aan Dali en Miro). Het woord 'grotesk' komt van het latijnse 'grotto, de kleine kelders en ruimtes  waar dergelijke schilderingen ook al werden aangebracht in het antieke Rome.
In één van de kamers, de gouden kamer, dateren ze echter uit 1462-1464.  Op het plafond zijn 4 scenes uitgebeeld waarin Bianca Pellegrini is afgebeeld met het kleed, de stok, de schaal en de sleutels van een pelgrim (een allusie op haar familienaam) en waar zij op zoek is naar haar geliefde. In de achtergrond zie je afbeeldingen van een twintigtal van zijn kastelen, die moesten getuigen van zijn enorme rijkdom.

  • in de eerste scene wordt Bianca getroffen door een pijl van Cupido
  • in een tweede scene geeft Pier Maria zijn zwaard aan Bianca, als teken van volledige onderwerping
  • in de volgende scene schenkt Bianca een lauwerkrans aan haar geliefde, een symbool van trouw en morele verheffing.
  • in de laatste scene wordt de bruiloft uitgebeeld, waarbijj de kroon boven het hoofd van Bianca zweeft.

De onderzijde van de kamer is versierd met terracotta tegels, waarin eveneens diverse verwijzingen zitten naar Bianca en Pier Maria (bv de letter B en M, die sierlijk in elkaar verweven zijn).

De kamer geeft uit op een portiek, met een mooi uitzicht op de vallei van de Parma. Aan de noordkant is een abdij te zien, eveneens gebouwd door Pier Maria voor één van zijn zonen.  


Ontdek onze reisgids


Editie 2017

Nu kopen